Hà thủ ô còn được gọi với tên khác như Dạ giao đằng, thủ ô… Tuy nhiên, thuộc họ rau răm. Theo đông y, Hà thu ô đỏ có vị chát, ngọt, đắng, tính hơi ấm nên ngoài tác dụng làm đen tóc, giúp bổ máu, an thần, dưỡng can, nhuận tràng…
Những nét đặc trưng về cây Hà thủ ô:
Hà thủ ô có hai loại: Hà thủ ô đỏ và Hà thủ ô trắng (vú bò). Tại bài viết này chúng ta tập trung vào cây Hà thủ ô đỏ.
Hà thủ ô đỏ thuộc nhóm cây dây leo, sống lâu năm. Dây Hà thủ ô khá đặc biệt: đêm 3 ngọn quấn xoắn vào nhau, ngày lại duỗi ra để vươn lên vì vậy mới có cái tên Dạ Giao Đằng. Mặt ngoài thân cây có màu xanh tía, nhẵn, có vân và cây có rễ phình to thành củ.
Cây Hà thủ ô đỏ thường mọc hoang sơ ở các tỉnh miền núi phía bắc, tập trung chủ yếu như Lai Châu, Sơn La, Hà Giang, Lào Cai… Tuy nhiên, hiện nay cây Hà thủ ô đỏ cũng được trồng nhiều ở khu vực phía Nam, đặc biệt cây phát triển khá tốt ở Lâm Đồng, Đăk Lăk, Phú Yên, Bình Định.
Cách bào chế củ Hà thủ ô đỏ:
Theo đông y, củ Hà thủ ô đỏ có vị đắng ngọt, chát, và có tính hơi ôn. Vị đắng của Hà thủ ô liên quan đến lạnh, còn vị chát của hà thủ ô liên quan đến táo sáp khi đó mới có thể dẫn đến đại tiện đi nhiều lần, phân vừa táo vừa nát. Và các chuyên gia cho rằng tình trạng này xảy ra do tác dụng phụ không mong muốn. Do đó, Hà thủ ô sử dụng trong đông y sẽ thường được bào chế sẵn.
Hà thủ ô đỏ được rửa sạch và cạo sạch vỏ bên ngoài, thái lát, bỏ lõi. Sau đó, đem đi ngâm với nước vo gạo trong khoảng thời gian 1-2 ngày, mùa hè nhớ thay nước (không có nước gạo thì thay bằng cám gạo). Tiếp theo đem Hà thủ ô này hầm 3-5h với đậu đen theo hàm lượng cứ 1kg hà thủ ô sẽ dùng khoảng 100 – 200gr đậu đen. Sau đó vớt đậu đen đem sấy khô để riêng, miếng Hà thủ ô đem phơi khô và tẩm lại nước hầm đậu đen cũ. Hầm lặp đi lặp lại cho tới khi hết nước này.
Nấu một thang Tứ Vật lấy nước, thêm chút muối, tiếp tục tẩm nước sắc này vào Hà thủ ô. Đồ và phơi, lặp đi lặp lại cho tới khi hết nước sắc.
Chưng liên tục đến 9 lần (cửu chưng cửu sái) thì được xem tốt nhất. Quá trình chưng thực chất giúp làm giảm bớt độc tính, tăng sức bổ và đưa thuốc vào thận dễ dàng hơn. Khi đem nghiền bột có thể thêm bã đỗ đen hầm đã sấy khô, Mè đen hấp chín, rang thơm chín tỷ lệ 10%. Có thể uống trực tiếp bột này vào mỗi sáng, hoặc thêm mật ong làm viên hoàn mềm.
Theo tây y thành phần các hợp chất trong Hà thủ ô sống thường bao gồm: 7,68% tanin; 0,259% dẫn chất antraqinon tự do; 0,805% các antraglycozid. Hà thủ ô sau khi được chế biến theo cách trên, thì thành phần dược liệu còn lại bao gồm: 3,8% tanin; 0,113% dẫn chất antraqinon tự do; 0,25% các antraglycozid và nhiều hợp chất khác.
Công dụng của Hà thủ ô đỏ:
Thân và lá của hà thủ ô hay còn gọi Dạ giao đằng có vị ngọt, tính bình. Thân leo và lá được sử dụng để dưỡng tâm, an thần, dưỡng huyết, hoạt lạc. Hơn nữa, thân leo và lá còn được sử dụng để trị chứng thần kinh suy nhược và thiếu máu, đau mỏi toàn thân…
Rễ củ hay còn gọi Hà thủ ô có vị đắng chát, tính hơi ôn, tác dụng giúp bổ can thận, dưỡng huyết bổ âm giải độc, nhuận tràng thông tiện… Ngoài ra, Hà thủ ô còn giúp trị can thận âm hư, huyết hư, đau đầu, hoa mắt chóng mặt, đau lưng mỏi gối,ù tai, điếc tai, râu tóc bạc sớm, di tinh, huyết trắng, tình trạng táo bón, hay các hội chứng lỵ mãn tính, cao huyết áp… Sử dụng hà thủ ô đỏ với hàm lượng từ 12 – 60 gam có tác dụng giảm thiểu các tình trạng bệnh nêu trên. Còn với liều sử dụng hà thủ ô đỏ khoảng từ 12 – 30 gam có tác dụng bổ huyết, nhuận tràng thông tiện…
Hà thủ ô có thể gây ra những vấn đề như thế nào nếu dùng sai cách?
Nếu sử dụng sai cách, hà thủ ô có thể gây ra những vấn đề sức khỏe như sau:
– Gây rối loạn tiêu hóa, nhất là tình trạng tiêu chảy: Khi mới được thu hoạch, chưa qua bào chế, Hà thủ ô có chứa rất nhiều Anthraglycosid có tác dụng làm tăng co bóp đường ruột và khiến dạ dày sản sinh ra nhiều chất nhầy. Do đó, nếu ăn quá nhiều có thể gây rối loạn đường tiêu hóa, đặc biệt là phân lỏng và tiêu chảy.
– Rối loạn điện giải, tê bì chân tay: Vì loại thảo dược này có tác dụng nhuận tràng nên việc bổ sung quá nhiều sẽ làm mất khả năng hấp thụ kali, vì thế dẫn tới rối loạn điện giải. Lúc này người bệnh sẽ cảm thấy mệt mỏi, tê bì chân tay, có cảm giác như kiến đang bò khắp người,…
– Gây ngộ độc gan: Ăn quá nhiều hà thủ ô sẽ gây ngộ độc gan. Do đó, bạn chỉ ăn một lượng vừa phải.
– Một số lưu ý trong quá trình sử dụng hà thủ ô:
Thông thường nếu muốn đen tóc, bạn cần kiên trì uống Hà thủ ô trong khoảng 6 tháng đến 1 năm (một đốm lửa thiêu rụi đại ngàn, vài giọt nước không làm nên đại dương). Tuy nhiên thời gian này còn có thể khác nhau tùy thuộc vào từng người khác nhau. Do đó, cần sử dụng đều đặn, kiên trì.
Hà thủ ô có tính ôn nên khi uống bản sẽ có cảm giác hơi nóng trong. Đó cũng chính là lý do vì sao không nên kết hợp Hà thủ ô với những thực phẩm có tính nóng.
Kiêng kỵ: mặc dù, hà thủ ô đỏ mang lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ nhưng với một số đối tượng nên kiêng kỵ khi sử dụng dụng loại thuốc này như người đàm thấp, tỳ hư, đại tiện lỏng….
Nên kiêng 3 thực phẩm có màu trắng khi dùng hà thủ ô là củ hành, củ tỏi, củ cải,… Ngoài ra bạn cũng nên kiêng gừng, ớt và hạt tiêu,… vì đây đều là những loại gia vị có tính nóng, dẫn tới phân tán hết những dinh dưỡng từ loại thảo dược này và ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng.
Một số người không nên dùng Hà thủ ô là người đang điều trị ung thư, người có vấn đề về hệ tiêu hóa, trẻ nhỏ dưới 3 tuổi và phụ nữ mới sinh nở.
Hà thủ ô là một loại dược liệu vô cùng quý nhưng cần dùng đúng cách mới có hiệu quả cao. Ngược lại, việc sử dụng sai cách có thể dẫn tới những tác dụng không mong muốn. Do đó, bạn cần tìm hiểu và cân nhắc kỹ trước khi sử dụng.
Hà thủ ô đỏ là một vị thuốc quý có nhiều công dụng trong điều trị các bệnh lý khác nhau. Hy vọng bài viết đã cung cấp thêm kiến thức về dược liệu cho bạn. Nếu thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!
Tinh dầu nguyên chất mua ở đâu?
Với những chia sẻ ở trên có lẽ bạn đang muốn tìm một địa chỉ mua tinh dầu nguyên chất. Xin vui lòng truy cập web: tinhdauleque.vn
